E4     

                Το Ευρωπαικό μονοπάτι μεγάλων διαδρομών

Το Ευρωπαικό μονοπάτι μεγάλων διαδρομών, ξεκινά απο τα Πυρηναία, διασχίζει ολόκληρη την οροσειρά των Άλπεων και μέσω της Γιουγκοσλαβίας φτάνει στην Φλώρινα απ'' όπου ξεκινά το Ελληνικό κομμάτι. Διασχίζει ολόκληρη την Ελλάδα απ'' όπου φτάνει στο Γύθειο και από εκεί νοητά στο Καστέλλι απ'' όπου αρχίζει το Ε4 στην Κρήτη, φτάνοντας μέχρι την Ζάκρο όπου τελειώνει. Δίνει την δυνατότητα στους περιπατητές να γνωρίσουν την άγνωστη Κρητική φύση, μιας και περνά από παλιά μονοπάτια, οικισμούς, μοναστήρια και βέβαια τα ψηλά βουνά της Κρήτης.

Η χάραξη και η σηματοδότηση έγινε με πρωτοβουλία της Περιφέρειας Κρήτης, σε συνεργασία με τις κοινότητες των περιοχών οπου διασχίζει το Ε4 και όλους τους ορειβατικούς Συλλόγους της Κρήτης. Υπεύθυνος για όλο το έργο καθώς και την χαρτογράφιση του Ε4 στην Κρήτη είναι ο αρχιτέκτων-συγγραφέας και ορειβάτης Γιώργος Πετράκης.

Το φέρρυ έρχεται από το Γύθειο (3 φορές την εβδομάδα) στο λιμάνι Καστέλλι Κισσάμου (κατάλυμα, λεωφορείο προς Χανιά).

Το Ε4 της Κρήτης διακλαδίζεται στην Σούγια σε βόρειο και νότιο τμήμα.

Το βόρειο τμήμα είναι καθαρά αλπικό και απαιτεί ο περιπατητής να έχει την απαραίτηση εμπειρία. Το νότιο τμήμα στην νότια ακτή του νησιού είναι πολύ τραχύ σε αρκετά σημεία, λόγω των κρητικών βράχων. Σε κάποια σημεία, ανάμεσα στην Σούγια και την Χώρα Σφακίων ο δρόμος εγκαταλείπει κανείς τον δρόμο και ο περιπατητής μπορεί να προχωρήσει ελεύθερα. Και για τους δυό κλάδους είναι απαραίτητες ασφάλειες. Και οι 2 κλάδοι δεν περνούν από το φαράγγι της Σαμαριάς. Το μήκος κάθε κλάδου είναι περίπου 320 km και χρειάζονται 3 βδομάδες για την διάσχισή του.

Από το Καστέλλι

Από το Καστέλλι περπατάτε νότια και πάνω από το χωριό Κάτω Παλαιόκαστρο (2 km), Κορφιανά (2 km) Γρηγοριανά (2 km), Πολυρρίνια (2 km), Γαλούβασες (2 km), σε ασφαλτόδρομο προς τις Λουσακιές (2,5 km - εστιατόριο), Ζαχαριανά (2,5 km), σε ασφαλτόδρομο προς το Σφηνάρι (7 km - κατάλυμα); από το Καστέλι: 22,5 km.  

Από το Σφηνάρι

Από το Σφηνάρι προς το Ανω Σφηνάρι (1 km) και μέσα από τα ακόλουθα χωριά: Κάμπος (5 km), Κεραμωτή 5 km), Αμυγδαλοκεφαλή (3 km), Σημαντηριανά (3,5 km), Παπαδιανά (2,5 km), Κεφάλι (1 km), Βαθύ (2 km), Πλοκαμιανά (2 km), προς το μοναστήρι Χρυσοσκαλίτισσα (7 km από το Σφηνάρι, 32 km- επίσκεψη - κατάλυμα, ιστορικό μοναστήρι). Από την Χρυσοσκαλίτισσα πάνω από την Ελαφόνησο (1 km), Αγιο Ιωάννη (4 km), Κούνδουρα (4,5 km) προς Παλαιοχώρα (7,5 km) - από την Χρυσοσκαλίτισσα: 14,5 km και πό το Καστέλλι περίπου μια βδομάδα; κατάλυμα).

Πορεία του νότιου τμήματος

Ο δρόμος από την Σούγια προς την Αγία Ρουμέλη, όπου εξέρχεται το φαράγγι της Σαμαριάς, άνοιξε πρόσφατα και είναι σηματοδοτημένο. Από την Σούγια στην Πιλίκασσο-Τρυπητή (7,5 km), έξοδος του φαραγγιού (1 km), Ντομάτα (5 km), έξοδος του φαραγγιού (3 km), Αγία Ρουμέλη 6 km- από την Σούγια: 20 km - 8 ως 9 ώρες; επίσκεψη και κατάλυμα - σύνδεση με φέρρυ προς το Λουτρό και την χώρα Σφακίων).

Από την Αγία Ρουμέλη

Από την Αγία Ρουμέλη περπατήστε τον δρόμο κατά μήκος της ακτής μέχρι το εκκλησάκι του Αγίου Παύλου (3,5 km), Μαρματά - έξοδος του φαραγγιού Αραδένα (6,5 km), Λουτρό (3 km - από την Αγία Ρουμέλη: 13 km-5 ώρες- επίσκεψη και κατάλυμα).

Από το Λουτρό

Από το Λουτρό προς την Χώρα Σφακίων (6 km; επίσκεψη και κατάλυμα; λεωφορείο προς Χανιά), Κομιτάδες (4 km; εστιατόριο), Βράσκας (1,3 km), Νιμικιανά (0,5 km), Αγ. Νεκτάριος (1,5 km), Φραγκοκάστελλο (6,5 km- Από το Λουτρό: 19,5 km-6,30 ώρες; Βενετικό κάστρο; επίσκεψη και κατάλυμα).

Από το Φραγκοκάστελλο

Από το Φραγκοκάστελλο προς την Σκαλωτή (4,5 km; εστιατόριο), Αργουλές (2 km), Κάτω Ροδάκινο 7,5 km - restaurant Από το Φραγκοκάστελλο:14 km; επίσκεψη και κατάλυμα; από το Καστέλλο Κισσάμου περίπου 8 μέρες). Εδώ σταματά ο δρόμος για την νότια ακτή του νησιού. Ο δρόμος στρίβει βόρεια και διατρέχει τον νομό Ρεθύμνου.

Πορεία του αλπικού τμήματος του μονοπατιού

από την Σούγια προς τον Λιβαδά (6,5 km), Κουστογέρακο (4km), Αγιοι Θεόδωροι (10 km), κέντρο του οροπέδιου του Ομαλού (4 km). Ξενοδοχείο και Ξενώνες. 8 ώρες.
2. από την Σοούγια κατ' ευθείαν μέσα από το φαράγγι της Αγίας Ειρήνης στο κέντρο του οροπέδιου του Ομαλού (15 km) 7.30 ώρες. Από τον Ομαλό προς το καταφύγιο Καλλέργη (5 km) 2 ώρες. Τοι κατάλυμα είναι ανοικτό το καλοκαίρι. Από το καταφύγιο στην κορφή Μελιδάου (6 km), από κεί στην τοποθεσία Κατσιβέλι, όπου υπάρχει το καταφύγιο Χουλιόπουλος (7 km). Σύνολο (18 km) 7.30 ώρες . Το καταφύγιο είναι κανονικά κλειστό, τα κλειδιά κρατούνται από τον ΕΟΣ Χανίων.

Από το Κατσιβέλι

Από το Κατσιβέλι πρός Λιβαδά, Σιδεροκέφαλο, Κανάκι, Πούσσια ή μικρός Τροχάρης, Κουταλάς, Φανάρι (πλευρές), Νιάτος (οροπέδιο), Ταύροι (οροπέδιο), Ασκίφου. Σύνολο 20 km, 10 ώρες. Πανδοχείο, Ξενώνες.

Από Ασκίφου

Από Ασκίφου στην Ιμβρο (5 km), μέσα πό το φαράγγι της Ιμβρου προς Κομιτάδες (4,5 km) όπου κανείς παίρνει τον δρόμο για την Νότια Κρήτη και μετά προς Φραγκοκάστελλο. Σύνολο (19 km) 6.30 ώρες. Ο δρόμος διακλαδίζεται πάλι εδώ. Το αλπικό τμήμα προχωρεί: Παντζιανός (2,5 km), Καλλικράτης Ασι Γωνιά, Αργυρούπολη. Σύνολο (27 km), 9 ώρες. Ο δρόμος περνά από την περιοχή νομού Ρεθύμνου.

Από την Αργυρούπολη

Από την Αργυρούπολη προς τον κάτω Πόρο, κατόπον νότια 2,5 km, πάλι ανατολικά 1 km και τώρα βόρεια προς τον Μούνδρο, κατόπιν νότια μέσα από το φαράγγι του Μουδριάνου, κατόπιν ανατολικά, νοτιοανατολικά μέχρι τα Αγουλιανά (23 km - 7-8 ώρες). Δωμάτια, Ξενώνες.

Από τα Αγουλιανά

Από τα Αγουλιανά νοτιοανατολικά προς Κοξαρέs, Αγία Πελαγία, Ανω Μυξορούμα, (Ξενώνες), Σπήλι (13,5 km - 4 ώρες) Ξενώνες, δωμάτια, τράπεζα, ταχυδρομείο

Από το Σπιλί

Από το Σπήλι παίρνετε τον δρόμο νοτιοανατολικά του δρόμου προς Κισσό, περίπου 1 χιλιόμετρο μετά το χωριό κοντά στο μοναστήρι, εκεί όπου στρίβει νοτιοανατολικά και κατόπιν ανατολικά προς την κορυφή του όρους Κέδρου (1776 μ). Από δώ πάρτε το δρόμο προς Γερακάρι (από το Σπήλι 18,5 χιλ - 8 ώρες). Μόνον καφενεία.

Από το Γερακάρι

Από το Γερακάρι προς τα χωριά Ελενες, Αμάρι, Οψιγιάς, Λαμπιότης, Βίσαρι, Φουρφουράς. Δωμάτια, ξενώνες, μαγαζιά. Από το Γερακάρι 5 ώρες.

Από τον Φουρφουρά

Από τον Φουρφουρά πάρτε τον σημειωμένο δρόμο προς το καταφύγιο του ΕΟΣ Ρεθύμνου στις νότιες πλαγιές του Ψηλορείτη, 1400 μ. Το καταφύγιο δε είναι πάντοτε ανοιχτό. Από τον Φουρφουρά μέχρι το καταφύγιο ο περίπατος διαρκεί 3,5 - 4 ώρες και η υψομετρική διαφορά είναι περίπου 1000 μ.

Από δώ ο δρόμος οδηγεί βόρεια

Από δώ ο βραχώδης και απότομος δρόμος οδηγεί βόρεια προς την κορυφή του Ψηλορείτη -Τίμιος Σταυρός (2454 χιλ. - 3-3.30' ώρες). Η περιοχή είναι άνυδρη και άδενδρη. Από την κορυφή, θαυμάστε ολόκληρο το νησί. Από την κορυφή, σ' ένα καλά σημειωμένο δρόμο φθάνετε στο οροπέδιο Νίδας σε 2,5 ώρες. Εδώ συναντώνται και πάλι οι δυό κλάδοι και προχωρούν μαζί μέχρι την ανατολική ακτή του νησιού. Πάνω από το οροπέδιο Νίδας βρίσκεται το σπήλιο Ιδας, όπου γεννήθηκε ο Ζεύς από την Αμάλθεια, σύμφωνα με την Μυθολογία.

Η πορεία του νότιου κλάδου

Η πορεία του νότιου κλάδου του Ε4 Κρήτης από το Ροδάκινο στην Νίδα. Από το Κάτω Ροδάκινο φθάνετε βόρεια ευθεία στον Αγιο Κωνσταντίνο (20,5 χιλ. - 7 ως 8 ώρες). 3 χιλ. αργότερα ο δρόμος στρίβει προς το αλπικό τμήμα του Ε4. Δωμάτια, Ξενώνες.

Από τον Αγιο Κωνσταντίνο

Από τον Αγιο Κωνσταντίνο ανατολικά προς Καλονήκτη, Ανω Βαλσαμόνερο, Αρμένι (15 ψιλ- 5 ώρες). Δωμάτια - Ξενώνες. Το νεκροταφείο είναι της μινωϊκής εποχής και βρίσκεται στο χωριό.

Από το Αρμένι

Από το Αρμένι σε δασικό δρόμο για το μεγαλύτερο μέρος - καθώς και αγροτικά μονοπάτια μέσα παό τα χωριά Σέλλι (στο μοναστήρι της Αγίας Φωτεινής, όπου ο δρόμος στρίβει προς το Ρέθυμνο), Χαρκιά και Κομβούσιον προς το Αρκάδι (29 χιλ.- 9 ως 10 ώρες). Ξενώνες, κατάλυμα στο μοναστήρι.

Από το Αρκάδι

Από το Αρκάδι μέσα από τα χωριά Ελεύθερνα (Δωμάτια, Ξενώνες), Κάτω Τριπόδιο (κατάλυμα), Μαργαρίτη (Δωμάτια - Ξενώνες), Ορθές (Ξενώνες), Καλαντάρη, Καλαμάς, Πασσαλίνη, Χουμέρη, Δαφνέδες, Επισκοπή, Γαράζο (32 χιλ - 11 ως 12 ώρες). Ξενώνες, μαγαζιά.

Από το Γαράζο

Από το Γαράζο στα Ανώγεια μέσα από τη Μονή Διακουρίου, Ζωνιανά, ασφαλτοστρωμένος δρόμος προς Ανώγεια (16 χιλ.- 5 ώρες). Ξενώνες, κατάλυμα, Δωμάτια.

Από τα Ανώγεια

Από τα Ανώγεια στον Ζωμιθό (11 χιλ) και μετά στο οροπέδιο Νίδας (11 χιλ), σύνολο 6 ώρες. Το ομοιόμορφο μονοπάτι Ε4 εδώ εκτείνεται από το Οροπέδιο Νίδας ως την ανατολική ακτή. Παρόλη την συνοχή του, υπάρχουν δυό κλάδοι στην αρχή, από το χωριό Καμάρες, όπου υπάρχει και σπήλαιο, ως τα σύνορα.
Κλάδος 1. Από το οροπέδιο ως την κορυφή (περίπου 1000 μ.), κατόπιν νοτιοανατολικά μέχρι την διασταύρωση (περίπου 2 χιλ), όπου πρέπει να ακολουθήσετε τον ανατολικό κλάδο. Μετά από περισσότερααπό 5,5 χιλ. ο δρόμος φθάνει σ' ένα δάσος, στρίβει νότια, στην εκκλησία του Αγίου Ιωάννη, μέσα παό το φαράγγι Γκαφάρι προς το χωριό Ζαρός (19 χιλ - 5,30' ώρες). Ξενοδοχείο, Ξενώνες
Κλάδος 2. Από την κορφή Τίμιος Σταυρός, μετά από περίπου 5 χιλ υπάρχει μια σημειωμένη διασταύρωση του δρόμου προς Καμάρες (υψόμετρο 1900 μ). Προς Καμάρες (9 χιλ - 3 ώρες) - Ξενοδοχείο, Ξενώνες, λεωφορείο προς Ρέθυμνο. Από Καμάρες προς Βουρίζια (3,5 χιλ - 0.50' ώρες), Ζάρο 9 χιλ - 2.40' ώρες).

Από τον Ζάρο

Από τον Ζάρο (πρώτος κλάδος) ανάβαση μέχρι μοναστήρι του Αγίου Ιωάννη (7 χιλ - υψόμετρο 900 μ), Γυριστή (7,5 χιλ - υψόμετρο 1700 μ.), καταφύγιο ΕΟΣ (3 χιλ - υψόμετρο 1100 μ.), Ανω Ασίτες (σύνολο 21,5 χιλ - 9 30' ώρες). Μόνο καφενεία, λεωφορείο προς Ηράκλειο

Από τους Ανω Ασίτες

Από τους Ανω Ασίτες κυρίως σε αγροτικούς και δασικούς δρόμους, ένα μέρος σε ασφαλτοστρωμένους δρόμους, ως τα χωριά Κερασιά (3,5 χιλ), Βενέρατο (1,5 χιλ), Κυπαρίσσι (7,7 χιλ), Προφήτη Ηλία (4 χιλ). Ξενώνες, κάστρο. Ανω Αρχάνες (9 χιλ -3 ώρες), καφενεία, λεωφορείο για Ηράκλειο, Ξενώνες. Αρχαιολογικό μουσείο.

Από Ανω Αρχάνες

Από Ανω Αρχάνες στις Κάτω Αρχάνες (2 χιλ), Μυρτιά (9,5 χιλ), Αστράκι (1 χιλ), Αποστολή (11,5 χιλ), Καστέλλι (4,5 χιλ) (Ξενώνες, λεωφορείο προς Ηράκλειο), Ξυδάς (3 χιλ) (Ξενώνες, λεωφορείο - αρχαιολογικός χώρος), Κασταμονίτσα (3,5 χιλ), Κάτω Μετόχι (9,5 χιλ), Ψυχρό (3 χιλ - Ξενοδοχείο, Ξενώνες, σπήλαιο, αρχαιολογικό μουσείο, το Μετόχι και το Ψυχρό βρίσκονται στο οροπέδιο του Λασιθίου, 850 μ. υψόμετρο

Από το Ψυχρό

Από το Ψυχρό, μέσω Λασιθίου, κατάβαση προς Αγιο Γεώργιο (2,5 χιλ), όπου υπάρχει επίσης το καταφύγιο των ορειβατών και χιονοδρόμων του ΕΟΣ Λασιθίου. Ο αντιπρόεδρος του Συλλόγου είναι ο παπάς του χωριού. Εδώ, υπάρχουν Ξενοδοχείο και Ξενώνες. Από δώ, ο δρόμος πηγαίνει νότια, ο ορειβάτης ανεβαίνει στο διάσελο (1800 μ) μεταξύ των κορφών Δίκτη (2147 μ) και Αφέντης Χριστός (2140 μ). Πριν το διάσελο, ο δρόμος στρίβει ανατολικά και προχωρεί κατεβαίνοντας προς το Αλμ Σαλακάνο (17 χιλ από τον Αγιο Γεώργιο). Εδώ υπάρχει μόνον μιά ταβέρνα.

Από το Αλμ Σαλακάνο

Από το Αλμ Σαλακάνο ανατολικά προς Πρίνα (18 χιλ-5 ώρες - υψόμετρο 550 μ), Μασσελέρι (3,5 χιλ), Βασιλική (15,5 χιλ - υψόμετρο 100 ., το βαθύτερο σημείο του Ε4), διάσχιση του δρόμου Ιεράπετρας-Αγίου Νικοάλου προς Μοναστηράκι, ανάβαση και πάλι στις πλαγιές του βουνού Θρύπτη προς το χωριό Θρύπτη (υψόμετρο 880 μ - 5 χιλ -2 30' ώρες), περαιτέρω στις πλαγιές του βουνού προς Ορεινό (υψόμετρο 650 μ - 6,5 χιλ), Χρυσοπηγή (6,5 χιλ), Παπαγιαννάδες (9 χιλ), Χανδράς (4 χιλ), Ζίρος (4 χιλ), κατάβαση προς Ανω Ζάκρο (250 μ. υψόμετρο - 11 χιλ από τον Ζιρό), (δωμάτια, Ξενώνες) προς Κάτω Ζάκρο μέσω της κοιλάδας των Νεκρών (5,5 χιλ - 7,50' ώρες). Δωμάτια, Ξενώνες. Μέρη προς επίσκεψη: παλάτι. Ο Κάτω Ζάκρος βρίσκεται στην ανατολική ακτή του νησιού και εδώ τελειώνει το Ε4 της Κρήτης.